Kryzys zdrowia psychicznego nauczycieli. Praca w stresie i brak systemowego wsparcia

Kondycja psychiczna polskich nauczycieli systematycznie się pogarsza – alarmuje Związek Nauczycielstwa Polskiego. Coraz więcej pedagogów korzysta ze zwolnień lekarskich z powodu wypalenia zawodowego, depresji oraz zaburzeń lękowych.

Szkoła, jak podkreślają związkowcy, stała się miejscem pracy o bardzo wysokim poziomie stresu, a liczba nauczycieli, którzy przestają sobie radzić, rośnie lawinowo w ostatnich latach. Odsetek takich przypadków miał wzrosnąć z ok. 25 do ponad 40 procent i nadal utrzymuje tendencję wzrostową. Coraz częstsze są długotrwałe absencje chorobowe, a w wielu przypadkach kończą się one odejściem z zawodu.

Jak wskazuje prezes olsztyńskiego oddziału ZNP Tomasz Branicki, skala problemu narasta i obejmuje coraz większą grupę nauczycieli, którzy nie są w stanie dłużej funkcjonować w dotychczasowych warunkach pracy. Badania pokazują, że nawet blisko 70 procent nauczycieli doświadcza przewlekłego zmęczenia, silnego stresu oraz poczucia braku sensu wykonywanej pracy.

Warmińsko-mazurska kurator oświaty Jolanta Skrzypczyńska oraz społeczny rzecznik nauczycieli z Centrum Edukacyjnego Progresownia Leszek Dowgiałło potwierdzają, że mają wiedzę o pogarszającym się stanie psychicznym kadry pedagogicznej, słyszą to w rozmowach, obserwują w mediach społecznościowych, gdzie nauczyciele opisują to, z czym się mierzą. Tomasz Branicki zwrócił uwagę, że nie wszyscy nauczyciele zgłaszają swoje problemy przełożonym. Wielu ze strachu np. przed utratą pracy, próbuje radzić sobie samodzielnie, co często prowadzi do jeszcze większego przeciążenia i pogłębienia kryzysu.

Wśród głównych powodów trudnej sytuacji w polskiej szkole wskazuje się przeciążenie obowiązkami, nadmierną biurokrację, częste zmiany wynikające z reform systemu edukacji, a także trudności w relacjach z rodzicami uczniów.

Do tego dochodzi kolejny, coraz bardziej widoczny czynnik – pogarszający się stan zdrowia psychicznego uczniów. Jak wskazują dane, blisko 60 procent nauczycieli w ostatnich latach pracowało z uczniem z depresją, a około 30 procent miało kontakt z uczniem po próbie samobójczej.

– To ogromne obciążenie emocjonalne dla kadry pedagogicznej przy jednoczesnym braku systemowego wsparcia – przekazała dyrektorka jednej z olsztyńskich szkół podstawowych Iwona Jasińska.

Według dyrektorki, placówki na własną rękę starają się o to zadbać, wskazując nauczycielom webinary lub miejsca, w których mogą sięgać po pomoc.

Problem ma charakter systemowy, a nie jednostkowy – podkreślają przedstawiciele środowiska. W ich ocenie konieczne są poważne zmiany, które pozwolą ograniczyć przeciążenie nauczycieli i poprawić warunki ich pracy.

Eksperci zauważają, że coraz częściej mówi się o kryzysie zdrowia psychicznego młodego pokolenia. Jednak bez realnego wsparcia osób, które mają z nimi kontakt w szkole, nie da się skutecznie pomagać uczniom. Zmęczony, zestresowany i wypalony nauczyciel nie jest w stanie być stabilnym oparciem dla dzieci i młodzieży.

W odpowiedzi na rosnące potrzeby Fundacja „Twarze Depresji” uruchomiła Telefon Zaufania dla Nauczycieli. Jest on czynny w poniedziałki i wtorki w godzinach od 13.00 do 17.00. Przy telefonie dyżurują specjaliści, którzy bezpłatnie udzielają wsparcia w zakresie wypalenia zawodowego, lęku i depresji. Numer kontaktowy to 510 338 182.

Posłuchaj relacji Kingi Grabowskiej

Autor: K. Grabowska
Redakcja: M. Rutynowski