Autyzm bez stereotypów. Olsztyn stawia na edukację i zrozumienie

Fot. P. Kisiel

Nie tylko symboliczne niebieskie światła, ale przede wszystkim wiedza i zrozumienie. Kwiecień to czas, w którym coraz głośniej mówi się o autyzmie. W Olsztynie naukowcy i studenci pokazują, jak wygląda codzienność osób w spektrum.

Światowy Miesiąc Wiedzy na Temat Autyzmu to inicjatywa ONZ, która od 2008 roku ma rzetelnie edukować, a nie jedynie, poprzez niebieski ubiór, wyrażać symboliczną solidarność. To czas, by spojrzeć na autyzm nie jako na medyczną dysfunkcję, lecz jako na specyfikę funkcjonowania mózgu.

Jak wyjaśniła dr Bożena Chrostowska, koordynatorka ds. wsparcia osób ze spektrum autyzmu na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim, autyzm to odmienny sposób zarządzania uwagą i komunikacją. Osoby w spektrum stanowią „mniejszość neurologiczną”, która w świecie zaprojektowanym dla większości napotyka na liczne bariery, od sensorycznych po systemowe.

Kluczem do zrozumienia ich codzienności jest świadomość wrażliwości na bodźce. Studenci z Koła Naukowego Wolontariatu UWM zorganizowali w Bibliotece Uniwersyteckiej warsztaty sensoryczne, które pozwoliły osobom neurotypowym doświadczyć tej odmienności.

Można było sprawdzić, jak na układ nerwowy wpływają różne tekstury, smaki czy kołdry obciążeniowe. To, co dla wielu jest neutralne, dla osoby w spektrum może być źródłem przebodźcowania.

Jedną z barier jest także środowisko pracy. Mimo dużego potencjału i wysokich kompetencji w określonych specjalizacjach, statystyki zatrudnienia osób w spektrum autyzmu w Polsce pozostają bardzo niskie. Pracuje jedynie około 2 procent z nich, podczas gdy średnia unijna wynosi około 10 procent. Bariery często nie wynikają z braku kwalifikacji, lecz z niedostosowania miejsca pracy.

Nie są w stanie przez osiem godzin pracować w środowisku, które jest dla ich układu nerwowego zbyt przeciążające

– tłumaczyła dr Bożena Chrostowska.

Dla osób neurotypowych problemem może być na przykład szum urządzeń biurowych czy intensywne oświetlenie typu open space. Potwierdził to Szymon, pracownik dyskontu, dla którego szczególnie uciążliwa jest obecna w sklepach muzyka.

Jak ja się na niej skupię, czuję, jak ciśnienie mi się podnosi. Wiem, że są osoby, które sobie gorzej z tym radzą

– stwierdził.

Rozwiązaniem może być tworzenie „przyjaznych mikrośrodowisk”, czyli miejsc pracy z większą liczbą przerw i dostosowaną akustyką. Osoby w spektrum, dzięki swojej pasji i zdolności do głębokiego skupienia, mogą być bardzo wartościowymi pracownikami. Wymaga to jednak większego zrozumienia ze strony otoczenia i dostosowania warunków pracy do ich potrzeb.

Posłuchaj wypowiedzi

Fot. P. Kisiel

Fot. P. Kisiel

Fot. P. Kisiel

Fot. P. Kisiel

Fot. P. Kisiel

Autor: P. Kisiel
Redakcja: B. Świerkowska-Chromy