Opublikowany 6 września 2026
Polecane, Aktualności, Aplikacja mobilna, Pisz, Regiony

Konik polski z Popielna fenomen na skalę Europy. Wyjątkowa hodowla na Mazurach

Koniki polskie. Fot. A. Minkiewcz-Zaremba

Stacja badawcza InLife PAN w Popielnie, w powiecie piskim, wraz z otaczającym ją obszarem leśnym jest unikatowym w skali Europy miejscem bytowania konika polskiego. Naukowcy określają tę rasę mianem cudu natury – mimo niewielkiego wzrostu i krępej budowy zwierzęta wyróżniają się wyjątkową wytrzymałością.

W Popielnie odbyły się pokazy ogierów hodowlanych konika polskiego oraz Ogólnopolski Czempionat Źrebiąt Rasy Konik Polski pod Matkami. Od ponad 70 lat w stacji badawczej InLife Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności Polskiej Akademii Nauk prowadzona jest rezerwatowa hodowla tej rasy.

Aleksandra Szymborska-Chodnicka ze stacji badawczej w Popielnie, główny hodowca w placówce, podkreśla, że jej podstawowym zadaniem jest obserwacja zwierząt i monitorowanie ich rozwoju.

Przekazujemy turystom, by tych wolno żyjących koni nie dokarmiali, zachowywali dystans, tak by pozostawały one w typie konika prymitywnego. Zwierzęta są bardzo wytrzymałe. Jedna z klaczy z hodowli rezerwatowej przeżyła 32 lata i urodziła 19 źrebiąt

– podkreśliła.

Dodała, że zimą, podczas trudnych warunków atmosferycznych, koniki z rezerwatu są dokarmiane głównie ze względów bezpieczeństwa. Chodzi o to, aby w poszukiwaniu pożywienia nie wchodziły na zamarznięte akweny.

Historia konika polskiego w Popielnie ma swoje korzenie w badaniach profesora Tadeusza Vetulaniego, który w 1936 roku założył pierwszy rezerwat hodowlany w Puszczy Białowieskiej, chcąc udowodnić leśne pochodzenie tej rasy.

Eksperyment przerwała II wojna światowa. Po śmierci profesora zdecydowano jednak o kontynuowaniu hodowli rezerwatowej. Dzięki staraniom profesora Witolda Pruskiego w 1955 roku stadnina w Popielnie została przejęta przez Polską Akademię Nauk i przekształcona w placówkę naukową. W tym samym roku na leśny obszar półwyspu wypuszczono pierwsze stado – ogiera Gordija oraz osiem klaczy przywiezionych z Białowieży. To one dały początek hodowli prowadzonej do dziś.

Rezerwat stopniowo powiększano, zapewniając konikom warunki zbliżone do naturalnych. Dzięki temu Popielno stało się najważniejszym ośrodkiem ochrony konika polskiego, będąc jednocześnie rezerwą genetyczną i źródłem materiału hodowlanego dla całego kraju.

Jak podkreślają naukowcy, hodowla koników polskich nie jest skomplikowana. Zwierzęta dobrze znoszą niskie temperatury, nie wymagają stałego przebywania w stajniach, a ich podstawowym pokarmem są pasze objętościowe, letnie pastwiska i siano podawane zimą.

Koniki polskie bywają nazywane tarpanami, ponieważ wywodzą się od dawnych dzikich koni i są do nich bardzo podobne. Tarpany wyginęły w Europie pod koniec XIX wieku. Ostatnie osobniki żyjące na terenach obecnej Polski zostały odłowione w okolicach Puszczy Białowieskiej i umieszczone w rezerwacie w Zwierzyńcu na Roztoczu.

W 1806 roku tarpany rozdano okolicznym mieszkańcom, którzy krzyżowali je z miejscowymi końmi. To właśnie od tych zwierząt wywodzi się zasadnicza grupa współczesnych koników polskich.