Odkryj Warmię i Mazury: polsko-niemieckie pogranicze przed rokiem 1939

Koszelewy – ruiny pałacu Wojnowskich

Zapraszamy na podróż po przed wojennym polsko-niemieckim pograniczu. Przewodnikiem Leszka Tekielskiego był regionalista amator Janusz Gadziński.

Jego rodzina, mimo iż były wojny i zmieniały się granice, od pokoleń mieszka w tej okolicy. Podroż rozpoczęliśmy w Dąbrównie, pod które w 1410 roku podeszły wojska Władysława Jagiełły w drodze pod Grunwald. Do 1945 roku było to miasto należące do Niemiec, ale pełne polskiego żywiołu. Zobaczymy tam m.in. pomnik poległych w I wojnie światowej mieszkańców mających polskie korzenie. W 1946 roku stanęła tam kapliczka poświęcona Powstańcom Warszawskim. To także miejsce po zlikwidowanej przez Niemców linii kolejowej do Polski.

Dąbrówno – tabliczka na pomniku

W położnym nieopodal Uzdowie warto zobaczyć pomnik Grunwaldzki z 1931 roku, zniszczony przez hitlerowców w pierwszych dniach września.

Uzdowo – resztki pomnika Grunwaldzkiego z 1931r.

Po drodze, w Brzeźnie Mazurskim, można zobaczyć przedwojenną przygraniczną karczmę i pozostałości peronów nieistniejącego dworca.

Brzeźno Mazurskie – Karczma przy dawnej granicy polsko niemieckiej

W okolicznych lasach znajdują się pozostałości po niemieckich liniach obronnych , przygotowanych na wypadek wojny z Polską.

Niemiecki bunkier – Garnek Kocha – wejscie

Odwiedziliśmy także polski majątek Wojnowskich w Koszelewach.

Koszelewy – ruiny kościoła z XVI w, zbudowanego przez rodzinę Oleśnickich

Posłuchaj audycji Leszka Tekielskiego

Dąbrówno – pomnik poległych w I wojnie światowej

Dąbrówno – pomnik Powstańców Warszawskich 1944

Dawna placówka niemieckiej straży granicznej – Wądzyń

Panorama Dąbrówna

Niemieckie umocnienia na granicy z Polską. Wejście do tunelu łączącego bunkry

Niemiecki bunkier – Garnek Kocha

Szczuplin – pozostałości młyna

Szczuplin – grób młynarzowej

Szczuplin tabliczka na grobie Młynarzowej

Tuszki – miejsce gdzie 1 IX 1939 roku polskie wojsko wysadziło wiadukt kolejowy

Uzdowo replika pomnika Grunwaldzkiego

Dąbrówno – tablica na pomniku poległych w I wojnie światowej

Dąbrówno – miejsce po zlikwidowanej linii kolejowej

Tekst i zdjęcia: L. Tekielski
Redakcja: B. Świerkowska-Chromy