Strona główna Radio Olsztyn
Posłuchaj
Pogoda
Olsztyn
DZIŚ: 13 °C pogoda dziś
JUTRO: 17 °C pogoda jutro
Logowanie
 

Estoński skarb narodowy wyjechał z Olsztyna

„Agenda Parva”. Fot. M. Lewiński

Biblioteka Seminarium Duchownego „Hosianum” wypożyczyła XVII-wieczny wolumin „Agenda Parva”.

„Agenda Parva” jest najstarszym drukowanym dokumentem, zachowanym w formie książki, który zawiera tekst w języku estońskim. W Olsztynie jest jedyny jej egzemplarz na świecie. Starsza jest tylko publikacja pochodząca z 1535 roku. – Jednak zachowały się tylko jej pojedyncze strony– powiedziała Polskiemu Radiu Olsztyn konsul ambasady Estonii w Warszawie, Tiina Tarkus. – Jest to dzieło bardzo ciekawe, choć niepozorne – podkreślał ksiądz kanonik Tomasz Garwoliński, dyrektor Biblioteki Seminarium Duchownego „Hosianum” w Olsztynie. Książka jest niewielkich rozmiarów (17 x 10 cm). To dokument, który jest cenny zarówno dla Estończyków, jak i dla Polaków, a także jezuitów. – To dlatego, że nasze seminarium jest spadkobiercą jezuickiego kolegium w Braniewie – mówił ks. Garwoliński. „Agenda Parva” dokumentuje pracę ojców jezuitów na terenach dzisiejszej Estonii i Łotwy, czyli ówczesnych Inflant.

Konsul ambasady Estonii w Warszawie, Tiina Tarkus i ks. kan. Tomasz Garwoliński dyrektor Biblioteki Seminarium Duchownego „Hosianum” w Olsztynie. Fot. M. Lewiński

Dzieło zostało wydrukowane w 1622 roku w Braniewie w drukarni Jerzego Szenfelsa, która służyła jezuitom. Wszystko wskazuje na to, że to oni zlecili druk tej książki. Na pierwszych stronach woluminu są także wpisy kolegium jezuickiego w Gdańsku, więc prawdopodobnie po wydrukowaniu ta książka trafiła najpierw tam, później do Braniewa, a po II wojnie światowej do Olsztyna.

ZOBACZ elektroniczną wersję książki Agenda Parva

(Z ogólnodostępnych zbiorów Warmińsko-Mazurskiej Biblioteki Cyfrowej)

Niemal cała książka jest napisana w języku łacińskim. To opis i modlitwy związane z obrzędami kościelnymi. Można tam znaleźć teksty, które kapłan wypowiada podczas różnych obrzędów: chrztów, ślubów oraz pogrzebów. Są tam np. pytania: „czy chcecie być rodzicami chrzestnymi” lub „jakie imię wybraliście dla swojego dziecka”. Estoński to jeden z czterech języków, wykorzystywanym w woluminie „Agenda Parva”. Obrzędy zostały przetłumaczone także na: polski, łotewski i niemiecki. Wszystko po to, żeby ksiądz pracujący na terenie dawnych Inflant wiedział jak zadawać tego typu pytania.

Kopia (z lewej) i oryginał (z prawej) druku „Agenda Parva”. Fot. M. Lewiński

Ten sam egzemplarz Agenda Parva był już w Estonii w latach 30. XX wieku, gdy badaniom poddawał go w Tartu estoński historyk Otto Freymuth. Druk ten odwiedzi więc Estonię po raz drugi. W porównaniu do późniejszych publikacji Agenda Parva zawiera doskonałe przykłady dialektów południowo-estońskich.

Książka będzie eksponowana na wystawie stałej zatytułowanej „Spotkania” w nowym budynku Estońskiego Muzeum Narodowego. Powstało ono w 1909 roku, a nowy budynek o nazwie „Memory Field” (Pole pamięci) zostanie otwarty 1 października w mieście Tartu. Budynek został wzniesiony w miejscu dawnego lotniska wojskowego i należy do najnowocześniejszych w Europie. Otrzymał już kilka nagród w dziedzinie architektury.

Tartu to miasto w południowej Estonii. Mieszka w nim ok. 100 tys. osób. Biało-czerwona flaga, wzorowana na polskiej, została nadana miastu przywilejem z 9 maja 1584 roku przez polskiego króla Stefana Batorego. Tym samym przypomina ona o polskiej erze w Estonii.

 

(mlew/kos)

ZOBACZ TAKŻE

Więcej w Hosianum, Agenda Parva
Dokładnie 450 lat temu powołano Hosianum

Dokładnie 450 lat temu powołano Wyższe Seminarium Duchowne Metropolii Warmińskiej Hosianum. Odpowiedni dokument wydał 21 sierpnia 1565 roku, biskup warmiński kardynał Stanisław Hozjusz. Do 1949-go roku...

Zamknij
/RadioOlsztyn
RadioOlsztynTV