Opublikowany 8 lipca 2026
Aktualności, Aplikacja mobilna

PIP rusza do walki z tzw. śmieciówkami. Firmy czekają kontrole i wyższe kary

Kluczowa zmiana polega na tym, że inspektorzy pracy będą mogli zamieniać umowy cywilnoprawne i B2B w umowy o pracę poprzez decyzję administracyjną. Do tej pory takie uprawnienie miały wyłącznie sądy pracy. A chodzi o – jak przekonywali autorzy zmian – skuteczną walkę z patologią śmieciowego zatrudnienia, jaka od lat trawi polski rynek pracy i zjawiskiem „ukrytych etatów”.

– Umowy cywilnoprawne funkcjonują w każdej sferze naszego życia. Nie ma takich branż, gdzie te umowy przeważają w jakiś sposób – mówił Jarosław Kowalczyk, Okręgowy Inspektor Państwowej Inspekcji Pracy w Olsztynie.

Państwowa Inspekcja Pracy uzyskała uprawnienia do dostępu do baz danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jak również Krajowej Administracji Skarbowej. Na ich podstawie PIP ma tworzyć kategorie ryzyka i pracodawca, który zostanie przypisany do kategorii wysokiego ryzyka może być skontrolowany pod kątem prawidłowości zawierania umów z pracownikami.

W przypadku wykrycia nieprawidłowości, w pierwszej kolejności inspektorzy pracy będą wydawać polecenia usunięcia naruszeń. A dopiero kiedy nie zostanie ono wykonane, inspektor będzie mógł złożyć wniosek do Okręgowego Inspektora Pracy o wydanie decyzji przekształcającej nieprawidłowo zawartą umowę w umowę o pracę.

Pracodawca będzie mógł odwołać się od decyzji okręgowego inspektora pracy do sądu pracy, co wstrzyma jej wykonanie do momentu wydania orzeczenia. Z kolei pracownik, którego umowa została zakwestionowana, będzie mógł skorzystać z ochrony na czas postępowania sądowego. W tym czasie nie powinien być zwolniony.

Nowe przepisy wprowadzają też większe kary za wykroczenia przeciwko prawom pracowniczym. Za ich naruszenie pracodawcy będzie grozić grzywna od 2 do maksymalnie 60 tysięcy złotych, co oznacza podwojenie dotychczasowych stawek.

Inspekcja pracy zapowiada, że w pierwszej fazie stosowania nowych przepisów będzie reagować przede wszystkim na skargi od zainteresowanych. Wzór takiej skargi można już znaleźć na stronie internetowej PIP.

O wzmocnienie kompetencji inspekcji pracy apelowały związki zawodowe. Z kolei przeciwni takim zmianom byli przedsiębiorcy, którzy argumentują, że głęboko ingerują one w swobodę prowadzenia działalności gospodarczej.

Posłuchaj rozmowy Doroty Grzymskiej

Nowe przepisy PIP