Opublikowany 20 października 2016
Olsztyn

W Olsztynie odbędzie się inscenizacja wydarzeń z 1956 roku

Zdjęcia Wacława Kapusto z wystawy poświęconej wydarzeniom października 1956 roku w Olsztynie

Będą repliki transparentów, aktorzy i rekonstruktorzy. We wtorek 25 października w Olsztynie obędzie się inscenizacja wydarzeń z 1956 roku. Zapowiedzieli to wojewoda Artur Chojecki i starostwa olsztyński Małgorzata Chyziak.

60 lat temu w geście solidarności z protestującymi Węgrami olsztynianie wyszli na ulice miasta. Powstanie węgierskie, nazywane dziś rewolucją, wybuchło 23 października 1956 i trwało do 10 listopada, kiedy to zostało ostatecznie stłumione przez zbrojną interwencję Armii Radzieckiej. Naród węgierski próbował tym powstaniem uwolnić się spod dominacji sowieckiej. W zajściach zginęło około 2,5 tysiąca Węgrów oraz ponad 700 żołnierzy Armii Czerwonej.

60 lat temu w geście Solidarności z Węgrami, na ówczesny Plac Armii Czerwonej (aktualny Plac Bema) w Olsztynie przyszło około 20 tysięcy studentów Wyższej Szkoły Rolniczej i mieszkańców Olsztyna. Była to największa tego typu manifestacja w Polsce. Studenci zdjęli tabliczki z nazwą placu i zawiesili nowe z nazwą „Plac Powstańców Węgierskich”. Później nazwę tę zatwierdziła rada narodowa w Olsztynie, jednak po roku władze zmieniły ją na Plac Bema. Dzisiaj nadana przez studentów nazwę nowi most kolejowy łączący Plac Bema z Zatorzem.

W najbliższy wtorek 25 października w Olsztynie odbędą się specjalne uroczystości upamiętniające gest solidarności Polaków z Węgrami. W tym roku uroczystości pod hasłem „Bratankowie” mają być wyjątkowe. Zapowiedzieli to wojewoda warmińsko-mazurski Artur Chojecki i starosta olsztyński Małgorzata Chyziak. Na ulicy Kopernika o godzinie 14.30 rozpocznie się inscenizacja olsztyńskich wydarzeń. Będą repliki transparentów, swój udział zapowiedzieli młodzi aktorzy oraz grupa rekonstruktorów z Jonkowa, którzy wcielą się w role milicjantów.

Starosta olsztyński Małgorzta Chyziak zapowiedziała też symboliczne zerwanie tablicy „Placu Czerwonego”. Udział w uroczystości zapowiedział ambasador Węgier w Polsce Ivan Gyurcsik. Wcześniej (godzina 10) w Urzędzie Wojewódzkim rozpocznie się konferencja historyczno-naukowa pt. „Między Olsztynem a Budapesztem. Polacy i Węgrzy w 1956 roku”. Po południu (godzina 17) w Filharmonii Warmińsko-Mazurskiej odbędzie się koncert w wykonaniu kwartetu smyczkowego z Budapesztu.

W 1956 roku w Olsztynie odbyła się największa w Polsce manifestacja poparcia Węgrów walczących o wolność i suwerenność

SZCZEGÓŁOWY PROGRAM UROCZYSTOŚCI

Warmińsko-Mazurski Urząd Wojewódzki w Olsztynie:
10.00 – otwarcie Wystawy o wydarzeniach 1956 w Polsce i na Węgrzech (hol przed salą 52)
10.15 – 14.00 – konferencja Między Olsztynem a Budapesztem. Polacy i Węgrzy w 1956 (sala 52)
Część oficjalna: odegranie hymnów Węgier i Polski
Wystąpienia: Ambasador Węgier Ivan Gyurcsik, wojewoda Artur Chojecki, starosta olsztyński Magłorzata Chyziak, Andrzej Sassyn – prezes Olsztyńskiego Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Węgierskiej im. bpa Andrzeja Batorego

Część I:
dr Waldemar Brenda (IPN Olsztyn), Czas zmian? Sytuacja społeczno-polityczna w państwach bloku sowieckiego w latach 1953–1956;
dr Piotr Kardela (IPN Olsztyn), Polska emigracja polityczna wobec wydarzeń 1956 r. w Polsce i na Węgrzech;
dr hab. Ryszard Tomkiewicz (OBN w Olsztynie), Inteligencja olsztyńska w październiku 1956 r.
12.00 – przerwa

Część II:
Tam byłem – wypowiedź uczestnika Powstania Węgierskiego 1956 r. Ákosa Engelmayera – ambasadora Węgier w latach 1990–1995
dr Janos Tischler, dyrektor Węgierskiego Instytutu Kultury, – Rok 1956 w Polsce i na Węgrzech
dr Mariusz Korejwo (Archiwum Państwowe Olsztyn) – Komitet Wojewódzki PZPR w Olsztynie wobec przemian w 1956 r.
Dawid Zagził (IPN Olsztyn – Echa Października. Postulaty i żądania mieszkańców Olsztyna w świetle dokumentów Miejskiej Rady Narodowej.

Starostwo Powiatowe w Olsztynie (Plac gen. Józefa Bema 1)
14.30 – rekonstrukcja wydarzeń z 30 września 1956 roku w Olsztynie
14.50 – hołd pamięci: okolicznościowe wystąpienia, złożenie kwiatów pod tablicą pamiątkową na budynku urzędu.

Filharmonia Warmińsko-Mazurska im. F. Nowowiejskiego, ul. Głowackiego 1
17.00 – koncert w wykonaniu kwartetu smyczkowego z Budapesztu Accord Quartet
w programie: Béla Bartók – III Kwartet smyczkowy, Wolfgang A. Mozart – Kwartet smyczkowy Es-dur KV 428.

Uroczystości odbywają się pod honorowym patronatem:
Metropolity warmińskiego abp. Józefa Górzyńskiego
Ambasadora Węgier w Polsce dr. Ivána Gyurcsíka
Wojewody warmińsko-mazurskiego Artura Chojeckiego
Starosty olsztyńskiego Małgorzaty Chyziak