Twoje Miasto – Elbląg

Plan Elbląga z panoramą, zbiory Muzeum Archeologiczno-Historycznego w Elblągu. Fot. Anna Grzelak

Z daleka wszystko wygląda dokładnie tak, jak powinno. Spadziste dachy, charakterystyczne kształty, typowy układ ulic. Wypisz wymaluj – starówka w bogatym, handlowym mieście. Dopiero, gdy podejdziemy bliżej, okaże się, że te stare kamienice wcale nie są takie stare. Dla mnie elbląska starówka to niezwykle ciekawe miejsce. Ciekawe, bo ściśle związane z trudną historią Elbląga.

Miasto powstało w 1237 roku, 9 lat później otrzymało prawa miejskie. Przez długie lata było niezwykle ważnym ośrodkiem handlowym, przemysłowym i militarnym. W wieku XV dzielni elbląscy mieszczanie przepędzili Krzyżaków i na 300 lat związali się z Polską. Kwitł handel. Tutejszy port w XVI i XVII wieku obsługiwał cały polski handel morski, ale później historia nie była dla Elbląga łaskawa. Piękne stare miasto przetrwało kilka wieków wojen i kryzysów ekonomicznych, by w 1945 roku paść ofiarą sowieckich żołnierzy. Zostało w 90 procentach zrównane z ziemią.

Przetrwało dosłownie kilka zabytkowych kamienic. Przez kilkadziesiąt lat w miejscu starówki było pole. Dopiero w latach 80-tych rozpoczęto odbudowę. Te budynki zachowują wielkość i kształt zbliżony do średniowiecznych – ale widać, że średniowieczne nie są.

Posłuchaj relacji Andrzeja Piedziewicza

Tym bardziej warto przyjrzeć się więc zabytkom znalezionym podczas wykopalisk archeologicznych. W elbląskim muzeum można obejrzeć okulary w rogowej oprawie z pierwszej połowy XV wieku, prawdopodobnie najstarsze w Polsce, jeśli nie w Europie. Czytać się w nich nie da – mają ciemnozielone szkła, wygląda na to, że służyły do ochrony oczu.

Okulary kabłąkowe XV w. (fot. archiwum MAH)

Również w muzeum w Elblągu można oglądać odnalezioną tu średniowieczną giternę – to instrument strunowy przypominający lutnię. Do dziś na całym świecie zachowały się jedynie trzy takie instrumenty, z czego w Europie można spotkać zaledwie dwa – a jeden właśnie w Elblągu.

A muzyki bardziej współczesnej – ale wciąż ambitnej – w Elblągu też można posłuchać. Choćby w najbliższy weekend, podczas Elbląskich Nocy, czyli Festiwalu Piosenki Wartościowej.

(apiedz/kpias)