Rak dotyka niemal każdego. Co zwiększa ryzyko zachorowania?

Dr n. med. Tomasz Lewandowski

– Większość zachorowań na raka związana jest z trybem życia – mówi onkolog Tomasz Lewandowski. Co możemy zrobić, aby zmniejszyć ryzyko zachorowania? Posłuchaj rozmowy Agnieszki Lipczyńskiej. 

Międzynarodowy Dzień Walki z Rakiem to okazja do rozmowy o chorobach nowotworowych bez uproszczeń, mitów i niepotrzebnego strachu. Każdego roku w Polsce diagnozę nowotworu słyszy około 180 tysięcy osób. Około 100 tysięcy pacjentów umiera z tego powodu. Statystyki są bezlitosne, a choroba nowotworowa dotyka dziś niemal każdego z nas – bezpośrednio lub pośrednio, poprzez rodzinę, przyjaciół czy znajomych.

Agnieszka Lipczyńska rozmawiała z doktorem Tomaszem Lewandowskim, onkologiem z olsztyńskiej polikliniki, o przyczynach wzrostu zachorowań, czynnikach ryzyka i odpowiedzialności, jaką ponosimy za własne zdrowie.

Dlaczego chorujemy coraz częściej?

Zdaniem doktora Lewandowskiego liczba nowotworów rośnie z kilku powodów. Jednym z kluczowych czynników są zmiany demograficzne. Choć choroby nowotworowe występują także u młodych ludzi i dzieci, nowotwory w zdecydowanej większości dotyczą osób starszych, a starzejące się społeczeństwo naturalnie przekłada się na większą liczbę diagnoz.

Drugim ważnym elementem są zmiany środowiskowe, ale – jak zaznacza onkolog – nie można ich sprowadzać do prostych haseł czy jednego winnego. Wpływ na większą liczbę nowotworów ma również paradoksalnie skuteczność współczesnej medycyny. – Im lepiej rozpoznajemy choroby nowotworowe, im skuteczniej je leczymy i im dłużej pacjenci z nimi żyją, tym częściej w naszym otoczeniu spotykamy osoby chore i mamy wrażenie, że nowotworów jest coraz więcej – wyjaśnia lekarz.

Środowisko, żywność i mity

W debacie publicznej często pojawia się temat chemizacji środowiska i żywności. Dr Lewandowski przyznaje, że czynniki środowiskowe oraz skażenie powietrza mają wpływ na zdrowie, jednak apeluje o ostrożność w formułowaniu jednoznacznych wniosków. – Proszę nie upraszczać tego, mówiąc, że chorujemy, bo w produktach mamy dodatki typu „E”. To dużo bardziej złożona sprawa – mówi.

Jako przykład podaje rak żołądka, który w latach 60. był najczęstszą przyczyną zgonów nowotworowych w Polsce, zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Dziś znajduje się dopiero na siódmej lub dalszej pozycji. Jedną z przyczyn tego spadku była właśnie zmiana metod przechowywania żywności. – To pokazuje, że rozwój cywilizacyjny nie musi oznaczać wyłącznie strat. Dużo mniejszy wpływ na nasze zdrowie ma stosowanie pestycydów niż na przykład palenie papierosów – podkreśla onkolog.

Styl życia ma znaczenie

Zdaniem doktora Lewandowskiego w większości przypadków sami „zapracowujemy” na chorobę nowotworową. Europejski Kodeks Walki z Rakiem jako pierwsze i najważniejsze zalecenie wskazuje unikanie palenia tytoniu.

– Dym tytoniowy jest jednym z najpowszechniejszych kancerogenów. Szacuje się, że około 80 procent zachorowań na nowotwory ma związek z czynnikami środowiskowymi – od tych, które przyjmujemy świadomie, po takie, na które nie mamy wpływu, jak pyły zawieszone w powietrzu. Mimo to większość zachorowań wiąże się bezpośrednio z naszym stylem życia – zaznacza lekarz.

Międzynarodowy Dzień Walki z Rakiem to nie tylko moment refleksji nad statystykami, ale także impuls do zmiany codziennych nawyków. Profilaktyka, świadome wybory i rzetelna wiedza wciąż pozostają najskuteczniejszą bronią w walce z chorobami nowotworowymi.

Cały wywiad Agnieszki Lipczyńskiej z doktorem Tomaszem Lewandowskim będzie można usłyszeć w środę o godz. 20.10 na antenie Radia Olsztyn.

Autor: Ł. Sadlak