Ostatnie pożegnanie biskupa Juliana Wojtkowskiego

Warmia pożegnała swojego biskupa. W sobotę, 7 lutego, w bazylice konkatedralnej św. Jakuba w Olsztynie odbyły się uroczystości pogrzebowe biskupa Juliana Wojtkowskiego. Najstarszy polski hierarcha, świadek historii i „chodząca encyklopedia” Kościoła, spoczął w posadzce olsztyńskiej świątyni, z którą był związany przez niemal osiem dekad.

Sobotnie uroczystości zgromadziły tłumy wiernych, dziesiątki kapłanów oraz najważniejszych dostojników polskiego Kościoła. Mszy pogrzebowej przewodniczył arcybiskup Tadeusz Wojda, przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski. Jednak obok oficjalnych przemówień, najmocniej wybrzmiały wspomnienia tych, dla których biskup Julian był po prostu ojcem, spowiednikiem i towarzyszem pielgrzymich szlaków.

Dla mieszkańców Olsztyna biskup Wojtkowski był stałym elementem krajobrazu Starego Miasta. Zapamiętają go jako człowieka niezwykle skromnego, ubranego w charakterystyczny beret, z materiałową siateczką w dłoni. Wierni wspominają go przede wszystkim jako niestrudzonego pielgrzyma.

Był moim spowiednikiem przez wiele lat, przez prawie 50 lat. Był dla mnie jak ojciec (…) Był bardzo skromny, bardzo pokorny. Umiał słuchać ludzi. Jak ktoś miał do niego sprawę, to on się w to wsłuchiwał całym sobą

– mówili wierni.

Pielgrzymi do dziś wspominają jego charakterystyczny krok na trasie do Częstochowy czy Ostrej Bramy.

Biskup zawsze był w pierwszej grupie, na przedzie, jednostajny krok. Do dzisiaj idąc na pielgrzymkę, mamy odrębną jednostkę pomiarową: „Juliany”! Bez zegarka można było wiedzieć, ile to będzie – dokładnie 4 kilometry na godzinę. Wiedzieliśmy, że idąc z biskupem, tyle nam zajmie dany odcinek

– dodali mieszkańcy Olsztyna.

Przewodniczący KEP, arcybiskup Tadeusz Wojda, zwrócił uwagę na niezwykłą pokorę i sumienność zmarłego pasterza. Biskup Julian, mimo swojej godności, do wizytowanych parafii niemal zawsze docierał publicznym transportem.

Zawsze posługiwał się pociągiem, koleją państwową, po to, żeby docierać tam, gdzie ona docierała. Przyjeżdżał wiele godzin wcześniej, żeby się dobrze przygotować, żeby poznać teren. Siadał w kościele, modlił się, żeby obejmować modlitwą tych wszystkich, których będzie spotykał. Odeszła osoba, która wpisała się w historię Polski XIX, XX i XXI wieku

– mówił abp Tadeusz Wojda.

Metropolita warmiński, arcybiskup Józef Górzyński, podkreślił, że biskup Wojtkowski uosabiał całą powojenną historię diecezji. Jego umysł do samego końca pozostawał niezwykle sprawny.

Był chodzącą encyklopedią wiedzy. Niejednokrotnie, nie mogąc czegoś znaleźć w źródłach, szliśmy do biskupa Juliana, który pamiętał mnóstwo decyzji rzutujących na historię regionu. Pokazał przykładem, jak Ewangelia może być wprowadzana w życie w trudnych okolicznościach, poczynając od wojny, obozu koncentracyjnego, a potem trudnego czasu powojennego

– wspominał abp Józef Górzyński.

Wspomnienia o biskupie Julianie to także anegdoty o jego niezwykłej precyzji liturgicznej. Ksiądz Paweł Zięba, dyrektor warmińskiej Caritas, wspominał lekcje, jakie odbierał od starszego kapłana.

Uczył mnie zwracając uwagę na małe gesty: jak przyklękać, by prawe kolano dotykało pięty lewej nogi. Pokazywał, że w małej rzeczy możemy odkryć wielkość Boga. Ostrzegał mnie, że przez „bongosy” w kościele mogę po dwóch latach odejść z kapłaństwa, bo nie za bardzo lubił bębny na mszy świętej

– mówił ks. Paweł Zięba.

Po zakończeniu liturgii trumna z ciałem zmarłego biskupa została złożona do grobu pod posadzką olsztyńskiej konkatedry.

====

Biskup prof. dr hab. Julian Wojtkowski (1927-2026)

Biskup pomocniczy senior archidiecezji warmińskiej, historyk teologii i profesor nauk teologicznych. W chwili śmierci najstarszy polski hierarcha.

Urodził się 31 stycznia 1927 r. w Poznaniu. W czasie II wojny światowej więziony w obozie Lager Glowno i wywieziony do Ostrowca Świętokrzyskiego. Wykształcenie średnie zdobył w ramach tajnego nauczania (1944). Studiował w Lublinie, gdzie w 1950 r. przyjął święcenia kapłańskie.

Doktorat z teologii dogmatycznej uzyskał na KUL (1953), habilitował się w 1968 r. na Papieskim Fakultecie Teologicznym w Krakowie. W 1987 r. mianowany profesorem nadzwyczajnym, a w 1997 r. profesorem zwyczajnym. Przez 53 lata (1952-2005) był wykładowcą w WSD „Hosianum” w Olsztynie, Warmińskim Instytucie Teologicznym oraz na Wydziale Teologii UWM. Wypromował 13 doktorów i 60 magistrów.

Sakrę biskupią przyjął 22 sierpnia 1969 r. z rąk kard. Stefana Wyszyńskiego. Jego posługa trwała 57 lat. Pełnił funkcje Wikariusza Generalnego diecezji warmińskiej oraz przewodniczącego Komisji Episkopatu Polski ds. Budowy Kościołów.

Specjalizował się w historii średniowiecznych dogmatów maryjnych w Polsce, badaniu inkunabułów oraz historii diecezji warmińskiej. Uznawany za wybitnego znawcę łaciny i tekstów źródłowych.

Zmarł 4 lutego 2026 r. w Olsztynie w wieku 99 lat. Został pochowany w grobie pod posadzką bazyliki konkatedralnej św. Jakuba w Olsztynie.

Posłuchaj wypowiedzi

Autor: M. Lewiński
Redakcja: P. Jaguszewski

Pożegnanie bp. Juliana Wojtkowskiego