W piątek początek astronomicznej wiosny
Fot. A.Minkiewicz-Zaremba
W piątek 20 marca nastąpi równonoc wiosenna, co oznacza początek astronomicznej wiosny. W trakcie tej pory roku na niebie zobaczymy gołym okiem jasne planety, widowiskowe koniunkcje, być może nawet komety.
Dokładny moment początku astronomicznej wiosny przypada w tym roku w piątek 20 marca o godz. 15.46. Wtedy Słońce przejdzie przez tzw. punkt Barana, czyli punkt równonocy wiosennej. Wiosna potrwa do przesilenia letniego, które nastąpi 21 czerwca o godz. 10.25.
Na czym polegają astronomiczne pory roku? Definiowane są one przez momenty górowania Słońca w zenicie nad równikiem lub zwrotnikami. Sytuacjom tym odpowiadają też odpowiednie pozycje Słońca na niebie w swojej pozornej drodze na tle gwiazd, zwanej ekliptyką.
Patrząc od strony górowania Słońca w zenicie – to w momencie równonocy wiosennej następuje to nad równikiem. Od tej pory dni stają się dłuższe od nocy na półkuli północnej (na półkuli południowej jest odwrotnie). Maksymalnie oddalone od równika równoleżniki, nad którymi Słońce może górować w zenicie, nazywane są zwrotnikami. W przypadku półkuli północnej jest to zwrotnik Raka. Górowanie nad nim to przesilenie letnie, oznaczające koniec wiosny i początek lata.
Wiosną można zobaczyć na niebie sporo ciekawych zjawisk astronomicznych, a rosnące temperatury sprzyjają spoglądaniu na wieczorne niebo. W szczególności będziemy mieli okazję obejrzeć najjaśniejsze na nocnym niebie planety Układu Słonecznego. Na przykład w nocy z 20 na 21 marca, wysoko na niebie i bardzo jasno, świecić będzie Jowisz. Znajdzie się on w malowniczej konfiguracji nad gwiazdozbiorem Oriona (złożonym z jasnych gwiazd przypominających ułożeniem schematyczną sylwetkę człowieka), obok gwiazdozbioru Bliźniąt (dwie jasne gwiazdy Kastor i Polluks), blaskiem dołoży się też w pobliżu Procjon z konstelacji Małego Psa, a na dole, nad horyzontem, dostrzeżemy Syriusza – najjaśniejszą gwiazdę nocnego nieba.
Już 25 i 26 marca Jowisza minie Księżyc w spektakularnej koniunkcji. Takich koniunkcji Księżyca z Jowiszem będzie wiosną jeszcze kilka (23 kwietnia, 20 maja i 17 czerwca). Ciekawa będzie też możliwość zobaczenia Księżyca w pobliżu gromady otwartej Plejady. W poniedziałek 23 marca o godz. 9.00 będzie on na tle Plejad. Gdy spojrzymy na niebo wieczorem poprzedniego dnia i wieczorem 23 marca – to zobaczymy go najpierw po jednej, a potem po drugiej stronie Plejad.
Pełnie Księżyca przypadną 2 kwietnia, 1 maja, 31 maja, zaś nowie – 17 kwietnia, 16 maja i 15 czerwca.
Wiosną przypadnie też kilka kosmicznych rocznic. W niedzielę 22 marca obchodzimy Międzynarodowy Dzień Ziemi. W niedzielę 12 kwietnia – Międzynarodowy Dzień Załogowych Lotów Kosmicznych, w trakcie którego bywają organizowane wydarzenia czasem nazywane „Nocami Jurija”, nawiązujące do Jurija Gagarina, który jako pierwszy człowiek wykonał lot kosmiczny w 1961 roku. W poniedziałek 13 kwietnia rozpoczyna się Międzynarodowy Tydzień Ciemnego Nieba. Sobota 25 kwietnia to Międzynarodowy Dzień Astronomii, zaś 16 maja jest Międzynarodowym Dniem Światła.
Autor: K. Czart (PAP)
Redakcja: M. Rutynowski
