Najstarsze kolędy i ich historia. Polska wśród światowych liderów
Fot. D. Grzymska
Śpiewane przy wigilijnym stole, w kościołach i domach, kolędy są jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Bożego Narodzenia. Ich historia sięga jednak znacznie dalej niż chrześcijańska tradycja, a Polska należy dziś do krajów o wyjątkowo bogatym kolędowym dziedzictwie.
Kolędy, nierozerwalnie związane z narodzinami Jezusa Chrystusa, wywodzą się ze świeckiej tradycji noworocznej. Z czasem stały się pieśniami religijnymi, które na trwałe wpisały się w obchody Bożego Narodzenia.
Za pierwszą kolędę uznaje się pieśń napisaną przez św. Franciszka z Asyżu w 1223 roku. Była ona śpiewana w szopce w Greccio, we Włoszech, w nocy z 24 na 25 grudnia, czyli w czasie Narodzenia Pańskiego.
W Polsce za najstarszą zachowaną kolędę uważa się utwór „Zdrow bądź, królu anielski” z 1424 roku zapisana przez Jana Szczeknę. Pieśń witała narodzonego Chrystusa jako Boga ukrytego w ciele, prosiła o łaski i wyrażała chęć wiecznego królowania z nim. Szczekna był profesorem teologii na krakowskim uniwersytecie i spowiednikiem królowej Jadwigi.
Polska tradycja kolędowa należy do jednych z najbogatszych na świecie.
Czytałem publikację i aż nie chce mi się wierzyć, że ponoć ilością kolęd przebijają nas Francuzi. Nie jestem pewien, czy Francuzi aż tak kultywują śpiew kolęd. Ponoć mają ich około 900. Różne źródła podają, że my, Polacy, mamy ich około 500–600. Niektóre wskazują nawet na ponad 800 kolęd. Obcokrajowcy, którzy słyszeli nasze kolędy, wielokrotnie mówili mi, że są one wyjątkowo piękne. Myślę, że jest to prawda
– powiedział prof. Jan Połowianiuk z Wydziału Sztuki Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.
Polskie kolędy często śpiewane są w rytmie tańców ludowych i kołysanek. Jednym z najbardziej znanych przykładów jest „Lulajże Jezuniu”. Motywy tej kolędy zostały wykorzystane przez Fryderyka Chopina w „Scherzu h-moll”.
Posłuchaj wypowiedzi
Autor: A. Minkiewicz-Zaremba
Redakcja: B. Świerkowska-Chromy
