Opublikowany 10 czerwca 2020
Aktualności, Aplikacja mobilna

Sentymentalna podróż w przeszłość. Otwarto wystawę unikatowych zdjęć Heilsberga z archiwum w Królewcu

Zdjęcie dawnego Heilsberga

Zbiór historycznych fotografii Lidzbarka Warmińskiego z lat 1888-1939 prezentowany jest na wystawie „Heilsberg, miasto jak sen…” w lidzbarskim zamku.

Zdjęcia pochodzą z dawnego archiwum urzędu prowincjalnego konserwatora zabytków w Królewcu.

Jak poinformowała kurator wystawy i kierownik Muzeum w Lidzbarku Warmińskim Małgorzata Jackiewicz-Garniec, na wystawie pokazano 30 unikatowych fotografii przywołujących obraz przedwojennego miasta. Wiele utrwalonych na tych zdjęciach miejsc wygląda obecnie zupełnie inaczej, bo 80 procent miejskiej zabudowy uległo zniszczeniu podczas walk niemiecko-sowieckich w styczniu 1945 r.

Jest to więc taka nostalgiczna, sentymentalna podróż w przeszłość, ale wyjątkowa, bo są to też wyjątkowe zbiory

– powiedziała kurator wystawy.

Na zamku zaprezentowano wydruki wykonane często ze szklanych negatywów, które przechowywane są w zbiorach Instytutu Sztuki PAN w Warszawie. Pochodzą one z dawnego archiwum prowincjonalnego konserwatora zabytków w Królewcu, który gromadził dokumentację najważniejszych historycznych budynków i obiektów ówczesnych Prus Wschodnich.

Fotografie Lidzbarka Warmińskiego wykonano w latach 1888-1939. Są na nich m.in. zamek, kościół pw. św. Apostołów Piotra i Pawła, Stary Rynek i dawna zabudowa na murach obronnych. Na dwóch zdjęciach widoczny jest nieistniejący pomnik „Czarnego Huzara” upamiętniający Bitwę pod Heilsbergiem z 10 czerwca 1807 roku, która była największą bitwą epoki napoleońskiej w obecnych granicach Polski.

Jak zaznaczyła kurator wystawy, chociaż fotografowie mieli dokumentować jedynie zabytki, to na niektórych ze zdjęć można dostrzec – być może przypadkowo sportretowanych przy tej okazji – dawnych mieszkańców.

Pod koniec XIX wieku przyjazd fotografa był wydarzeniem, więc ludzie ustawiali się np. przed witrynami swoich sklepów. Dzięki temu został zatrzymany w kadrze ten wyjątkowy moment w życiu miasteczka

– zaznaczyła Małgorzata Jackiewicz-Garniec.

Szacuje się, że zachowało się około 60 procent akt dawnego urzędu konserwatorskiego w Królewcu, w tym blisko 7 tysięcy negatywów. Ocalały w trudnych dzisiaj do odtworzenia okolicznościach. Niemcy próbowali je ewakuować na zachód tuż przed nadejściem frontu, na początku 1945 roku. Prawdopodobnie zostały porzucone w wagonie na bocznicy kolejowej w Toruniu. W 1952 roku część odnalezionych dokumentów przekazano Archiwum Państwowemu w Olsztynie, a zdjęcia trafiły do Państwowego Instytutu Sztuki w Warszawie.

Wystawę „Heilsberg, miasto jak sen…(1888-1939) – Fotografie ze zbiorów Instytutu Sztuki PAN w Warszawie” można zwiedzać w Galerii na Poddaszu lidzbarskiego zamku do 25 października, oprócz poniedziałków i czwartków.