Opłata reprograficzna po nowemu. Resort uspokaja, rynek ostrzega

Zmiany w opłacie reprograficznej wracają do publicznej debaty. Rząd przekonuje, że nowe przepisy mają wesprzeć twórców bez sięgania do kieszeni konsumentów, część rynku przewiduje możliwe podwyżki cen elektroniki.

Od Nowego Roku w Polsce obowiązuje znowelizowana opłata reprograficzna. Obejmuje ona między innymi smartfony, tablety oraz inne nowoczesne urządzenia elektroniczne. To mechanizm funkcjonujący w polskim prawie od lat 90. XX wieku, który po raz pierwszy od 2008 roku został dostosowany do realiów współczesnego rynku.

Opłata reprograficzna stanowi formę rekompensaty dla twórców za legalne, prywatne korzystanie z chronionych utworów, takich jak muzyka, filmy czy książki. Jej wysokość wynosi od jednego do maksymalnie czterech procent ceny urządzenia. Zgodnie z założeniami Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego opłata jest pobierana z marży producentów oraz importerów sprzętu, a nie bezpośrednio od konsumentów. Środki nie trafiają do budżetu państwa, lecz do organizacji reprezentujących autorów i artystów.

Kierująca  resortem kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska podkreśla, że nowelizacja nie oznacza wprowadzenia nowego podatku i nie powinna automatycznie prowadzić do wzrostu cen elektroniki w sklepach. Resort daje przykład Niemiec, gdzie mimo znacznie wyższych wpływów z opłaty reprograficznej ceny porównywalnych urządzeń bywają niższe niż w Polsce.

Innego zdania jest jednak część ekspertów oraz przedstawiciele rynku elektronicznego. Zwracają oni uwagę, że nawet jeśli opłata formalnie obciąża producentów, w praktyce może zostać przerzucona na klientów w postaci wyższych cen detalicznych. Przy niskich marżach w branży elektronicznej nawet jednoprocentowe dodatkowe obciążenie – ich zdaniem – może stać się impulsem do podwyżek, niewidocznych na paragonach jako osobna pozycja.

Resort kultury przekonuje, że wzrost cen nie jest przesądzony, a celem zmian jest urealnienie systemu oraz zwiększenie wsparcia dla twórców.

Autor: IAR
Redakcja: B. Świerkowska-Chromy