Jak chronić archeologiczne dziedzictwo Mazur? Czy rozwój infrastruktury i inwestycji musi oznaczać utratę bezcennych śladów przeszłości? O tym będą rozmawiać archeolodzy, konserwatorzy zabytków, muzealnicy oraz przedstawiciele służb i administracji podczas wydarzenia „Porozmawiajmy o przeszłości Mazur!”.
Dwudniowe spotkanie organizują: Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Konserwator Zabytków, Narodowy Instytut Dziedzictwa oraz Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie. Wydarzenie poświęcone będzie zarządzaniu dziedzictwem archeologicznym regionu oraz wyzwaniom związanym z jego ochroną.
14 maja 2026 roku odbędzie się szkolenie specjalistyczne skierowane do służb i urzędów z terenu województwa warmińsko-mazurskiego. Dzień później zaplanowano konferencję popularnonaukową adresowaną głównie do uczniów szkół ponadpodstawowych.
Wydarzeniu towarzyszyć będzie otwarcie wystawy „Prapuszcza Borecka – archeologiczna kapsuła czasu Mazur Garbatych”, prezentującej efekty badań prowadzonych przez Fundacja Terra Desolata oraz Wydział Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Mazury najczęściej kojarzą się z jeziorami, lasami i krajobrazem przyrodniczym. Organizatorzy wydarzenia przypominają jednak, że ogromna część historii regionu pozostaje niewidoczna – ukryta pod powierzchnią ziemi i w warstwach osadów odkładanych przez stulecia. To właśnie dziedzictwo archeologiczne należy dziś do najbardziej wartościowych, ale jednocześnie najbardziej zagrożonych elementów regionalnej tożsamości.
Podczas konferencji eksperci będą mówić o stanowiskach archeologicznych z różnych części Mazur, obalając przy tym mit „pustych” terenów. Prezentowane przykłady mają pokazać region jako przestrzeń intensywnie użytkowaną przez człowieka od wieków i wielokrotnie zmieniającą swoje funkcje.
Nie zabraknie także rozmowy o współczesnych zagrożeniach dla dziedzictwa archeologicznego – od presji inwestycyjnej po kwestie związane z bezpieczeństwem i konfliktami zbrojnymi. Tematyka ochrony zabytków w sytuacjach kryzysowych będzie jednym z ważnych elementów szkolenia dla służb i administracji.
Organizatorzy podkreślają, że archeologia nie jest jedynie domeną specjalistów. Ochrona zabytków archeologicznych oznacza ochronę pamięci o miejscu, w którym żyjemy, oraz zachowanie możliwości opowiadania historii kolejnych pokoleń. Dziedzictwo może być również ważnym elementem rozwoju lokalnego – pod warunkiem, że zostanie odpowiednio rozpoznane i uwzględnione w planowaniu przestrzennym oraz strategiach rozwoju regionu.