W kwietniu 2025 roku przypadła pięćsetna rocznica hołdu pruskiego i poprzedzającego go traktatu krakowskiego. Wydarzenie to, a szczególnie jego kluczowy moment, kiedy ostatni mistrz zakonu krzyżackiego Albrecht Hohenzollern uklęknął przed królem Polski Zygmuntem I Starym, stało się zaczynem budowania legendy, w zależności od ocen: białej lub czarnej.
Traktat i hołd zakończyły formalnie funkcjonowanie państwa zakonu krzyżackiego w Prusach, równocześnie dając początek świeckiemu Księstwu Pruskiemu jako lennu polskiemu. Stanowiły zwieńczenie ciągu wydarzeń, których początek należy widzieć w inkorporacji Prus w 1454 r., wojnie trzynastoletniej Królestwa Polskiego z zakonem krzyżackim i kończącym ten konflikt drugim pokoju toruńskim z 1466 r.
Mając na uwadze niekwestionowaną doniosłość rocznicy traktatu krakowskiego i hołdu pruskiego, które odcisnęły swoje piętno na historii Europy, Centrum Studiów Mediewistycznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, Instytut Północny im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie oraz Muzeum Zamkowe w Malborku zdecydowały się na zorganizowanie międzynarodowej konferencji naukowej „Hołd pruski (1525-2025): geneza, okoliczności i następstwa”. Warto podkreślić, że propozycja konferencji nie jest skierowana jedynie do klasycznych historyków, ale również do historyków sztuki, literatury i badaczy idei, czyli do wszystkich humanistów, którzy prowadzą badania mogące wzbogacić naszą wiedzę o kontekście i następstwach traktatu krakowskiego i hołdu pruskiego.
